{"id":4626,"date":"2025-11-13T23:47:28","date_gmt":"2025-11-13T22:47:28","guid":{"rendered":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/?p=4626"},"modified":"2025-11-13T23:52:18","modified_gmt":"2025-11-13T22:52:18","slug":"styl-gdanskich-dam-w-xvii-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/eternal-4626-styl-gdanskich-dam-w-xvii-wieku","title":{"rendered":"Styl gda\u0144skich dam w XVII wieku"},"content":{"rendered":"\n

Gda\u0144sk w XVII wieku by\u0142 nie tylko pr\u0119\u017cnym o\u015brodkiem handlu i rzemios\u0142a, ale r\u00f3wnie\u017c… stolic\u0105 mody! Lokalnym damom w tamtych czasach z pewno\u015bci\u0105 trudno by\u0142oby us\u0142ysze\u0107, \u017ce \u201enie maj\u0105 si\u0119 w co ubra\u0107\u201d, poniewa\u017c ich skrzynie i szafy by\u0142y przepe\u0142nione po brzegi. Ka\u017cde wyj\u015bcie na ulic\u0119 by\u0142o dla nich niczym okazja do ma\u0142ego modowego \u201edefile\u201d. Od surowych kapeluszy po lekkie francuskie suknie \u2013 moda w siedemnastowiecznym Gda\u0144sku by\u0142a tak r\u00f3\u017cnorodna, \u017ce nie spos\u00f3b opisa\u0107 jej w kilku s\u0142owach. Od rana do p\u00f3\u017anej nocy ulice miasta zamienia\u0142y si\u0119 w nieustaj\u0105cy pokaz mody, pisze gdanskivchanka.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Styl jako wyznacznik statusu<\/h2>\n\n\n\n

Na brzegach Mot\u0142awy<\/a>, gdzie rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 urokliwy Gda\u0144sk, w 1650 roku nie by\u0142o, co oczywiste, centr\u00f3w handlowych. Jednak obserwuj\u0105c stroje \u00f3wczesnych dam, trudno by\u0142o w to uwierzy\u0107 \u2013 tak wytwornie si\u0119 prezentowa\u0142y. Nie da si\u0119 jednoznacznie scharakteryzowa\u0107 mody gda\u0144skiej XVII wieku \u2013 wed\u0142ug historyk\u00f3w, by\u0142a to prawdziwa mozaika trend\u00f3w<\/strong>. Gda\u0144szczanki \u0142\u0105czy\u0142y w swoich codziennych stylizacjach polskie i niemieckie tradycje, dodaj\u0105c do nich elementy zaczerpni\u0119te z w\u0142oskich, hiszpa\u0144skich, angielskich i francuskich trend\u00f3w. Kobiety tamtych czas\u00f3w nie martwi\u0142y si\u0119, \u017ce stylistycznie r\u00f3\u017cne elementy mog\u0105 stworzy\u0107 nieudane po\u0142\u0105czenie: potrafi\u0142y je umiej\u0119tnie zestawia\u0107. I tak, na ulicach miasta mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 mieszczank\u0119 w hiszpa\u0144skim kapeluszu, francuskiej sukni, w\u0142oskich pantoflach i z polsk\u0105 chust\u0105 narzucon\u0105 na ramiona.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zamo\u017cne mieszkanki Gda\u0144ska bardzo ceni\u0142y swoj\u0105 garderob\u0119 i przekazywa\u0142y j\u0105 w spadku. Historykom i regionalistom uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 testamenty z XVII wieku, kt\u00f3rych tre\u015b\u0107 zaskakuje przepychem. Na przyk\u0142ad, z zapisu jednej zamo\u017cnej damy dowiadujemy si\u0119, \u017ce, przygotowuj\u0105c si\u0119 na wieczno\u015b\u0107, pozostawi\u0142a dzieciom i wnukom trzy futra, sze\u015b\u0107 luksusowych p\u0142aszczy obszytych futrem i aksamitem. List\u0119 uzupe\u0142nia\u0142o trzyna\u015bcie sukien, dwie pary sk\u00f3rzanych r\u0119kawiczek, dwa fartuchy, cztery koszule oraz jedwabna parasolka.<\/p>\n\n\n\n

\u00d3wczesny Gda\u0144sk by\u0142 miejscem, gdzie nawet s\u0142u\u017c\u0105ce prezentowa\u0142y si\u0119 wytwornie, maj\u0105c garderob\u0119, kt\u00f3rej mog\u0142aby pozazdro\u015bci\u0107 niejedna mieszczanka z XXI wieku. W por\u00f3wnaniu z bogatymi gda\u0144szczankami, ich arsena\u0142 odzie\u017cy by\u0142 oczywi\u015bcie skromniejszy. \u015awiadczy o tym testament pokoj\u00f3wki El\u017cbiety, kt\u00f3ra pozostawi\u0142a bliskim czterdzie\u015bci koszul, tyle samo chusteczek do nosa, dwadzie\u015bcia dwie chusty na szyj\u0119, kilkana\u015bcie czepc\u00f3w, dwa ko\u0142nierzyki, dwie pary bia\u0142ych mankiet\u00f3w oraz sp\u00f3dnic\u0119 ozdobion\u0105 sznurami. Z wierzchniej odzie\u017cy zapisa\u0142a dwa \u017cakiety i sobolow\u0105 czapk\u0119, a tak\u017ce kilka poszewek na poduszki \u2013 te mia\u0142y przyda\u0107 si\u0119 w gospodarstwie domowym.<\/p>\n\n\n\n

Ewolucja mody<\/h2>\n\n\n\n

Wiek XVI w Gda\u0144sku up\u0142yn\u0105\u0142 pod znakiem mody burgundzkiej \u2013 damy nosi\u0142y obcis\u0142e suknie-tuniki, wysokie czepce z welonami i trzewiki ze szpiczastym noskiem, a m\u0119\u017cczy\u017ani preferowali kamizele z baskink\u0105 i sk\u00f3rzane spodnie. Jednak ju\u017c w kolejnym stuleciu modne stroje burgundzkie pokrywa\u0142y si\u0119 kurzem<\/strong>, a nosi\u0142y je chyba tylko kobiety, kt\u00f3re zupe\u0142nie nie \u015bledzi\u0142y najnowszych trend\u00f3w. W\u00f3wczas Europ\u0119 podbi\u0142a moda hiszpa\u0144ska, kt\u00f3ra dotar\u0142a do Gda\u0144ska przez Niderlandy.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 to barok w czystej postaci: drogie tkaniny, aksamit haftowany z\u0142otem i srebrem, fantazyjne wzory i ozdoby. Pod sp\u00f3dnicami kobiet pojawi\u0142y si\u0119 metalowe stela\u017ce, kt\u00f3re skromnie ukrywa\u0142y atuty kobiecej figury. Szczeg\u00f3lnie popularne w tym okresie by\u0142y fartuchy, koronki, falbany, wst\u0105\u017cki oraz bia\u0142y ko\u0142nierz-kryza. A kapelusze nosili wszyscy mieszka\u0144cy Gda\u0144ska, niezale\u017cnie od p\u0142ci.<\/p>\n\n\n\n

Moda w Gda\u0144sku by\u0142a zr\u00f3\u017cnicowana nie tylko dla kobiet, ale i dla m\u0119\u017cczyzn. Oni r\u00f3wnie\u017c dbali o sw\u00f3j wygl\u0105d i starali si\u0119 nie odstawa\u0107 od uroczych pa\u0144. Kupcy, a nawet niekt\u00f3rzy rzemie\u015blnicy, ubierali si\u0119 w ciemne kamizele z bufiastymi r\u0119kawami, p\u0142aszcze, kr\u00f3tkie spodnie i wysokie kapelusze z pi\u00f3rami. \u015amia\u0142o te\u017c \u0142amali mit, \u017ce bi\u017cuteria jest tylko dla kobiet, dodaj\u0105c do swoich stylizacji jaskrawe guziki, hafty, b\u0142yszcz\u0105ce \u0142a\u0144cuszki i zapinki<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Dekret o strojach \u2013 czyli \u201eZastaw m\u00f3d\u201d<\/h2>\n\n\n\n

Stroje uszyte zgodnie z hiszpa\u0144skimi trendami wygl\u0105da\u0142y luksusowo, ale niestety w og\u00f3le nie by\u0142y wygodne. Jednak komfort rzadko bywa priorytetem, gdy w gr\u0119 wchodzi pi\u0119kno. Byli jednak tacy, kt\u00f3rych hiszpa\u0144ska moda bardzo irytowa\u0142a \u2013 miejscy radni. I nie dlatego, \u017ce nie podoba\u0142y im si\u0119 suknie gda\u0144szczanek. Nie podoba\u0142o im si\u0119, \u017ce ubra\u0107 si\u0119 w nie mog\u0142a ka\u017cda s\u0142u\u017c\u0105ca, niczym nie r\u00f3\u017cni\u0105c si\u0119 od patrycjuszki. Pomyli\u0107 pokoj\u00f3wk\u0119 z mieszczank\u0105 nie chcia\u0142 nikt, dlatego Rada Miasta postanowi\u0142a, \u017ce ubi\u00f3r ma odzwierciedla\u0107 status spo\u0142eczny.<\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z t\u0105 uchwa\u0142\u0105, mieszka\u0144c\u00f3w miasta podzielono na pi\u0119\u0107 grup. Najni\u017csza warstwa \u2013 robotnicy i s\u0142udzy \u2013 mia\u0142a prawo nosi\u0107 tylko najprostsze tkaniny, o warto\u015bci nie wi\u0119kszej ni\u017c 3 guldeny za \u0142okie\u0107. S\u0142udzy mogli kupowa\u0107 futra, ale tylko z lisa lub kuny. Sobole i gronostaje by\u0142y dost\u0119pne tylko dla mieszczan z najwy\u017cszej grupy spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n

Jednak ten dekret niemal doprowadzi\u0142 do buntu. Piwowarzy oburzali si\u0119, \u017ce zostali zr\u00f3wnani z kramarzami, a kramarzi z kolei nalegali na r\u00f3wno\u015b\u0107 z piwowarami. Ostatecznie, Rada Miasta by\u0142a zmuszona wycofa\u0107 si\u0119 ze skandalicznej uchwa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Z czasem hiszpa\u0144sk\u0105 wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 w ubiorze zast\u0105pi\u0142a francuska lekko\u015b\u0107 i otwarto\u015b\u0107. Coraz cz\u0119\u015bciej na ulicach Gda\u0144ska mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 kobiety z otwartym dekoltem, co pocz\u0105tkowo odbierano tak, jakby paradowa\u0142y nago. Ale po wst\u0119pnym szoku moda francuska podbi\u0142a serca<\/strong> \u2013 zar\u00f3wno kobiece, jak i m\u0119skie.<\/p>\n\n\n\n

I cho\u0107 mieszkankom Gda\u0144ska dobrze znane by\u0142o powiedzenie \u201eNie szata zdobi cz\u0142owieka\u201d, przez ca\u0142e swoje \u017cycie udowadnia\u0142y, \u017ce niekoniecznie trzeba si\u0119 do niego stosowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gda\u0144sk w XVII wieku by\u0142 nie tylko pr\u0119\u017cnym o\u015brodkiem handlu i rzemios\u0142a, ale r\u00f3wnie\u017c… stolic\u0105 mody! Lokalnym damom w tamtych czasach z pewno\u015bci\u0105 trudno by\u0142oby us\u0142ysze\u0107, \u017ce \u201enie maj\u0105 si\u0119 w co ubra\u0107\u201d, poniewa\u017c ich skrzynie i szafy by\u0142y przepe\u0142nione po brzegi. Ka\u017cde wyj\u015bcie na ulic\u0119 by\u0142o dla nich niczym okazja do ma\u0142ego modowego \u201edefile\u201d. […]<\/p>\n","protected":false},"author":394,"featured_media":4614,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1033],"tags":[2626,2635,2638,2631,2629,2637,2624,2628,2630,2634,2636,2625,2627,2632,2633],"moimportance":[33],"motype":[1042],"moformat":[66],"class_list":{"0":"post-4626","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-styl-i-uroda","8":"tag-barokowa-moda","9":"tag-burgundzka-moda","10":"tag-gdanskie-testamenty","11":"tag-handel-w-gdansku","12":"tag-historia-mody","13":"tag-moda-hiszpanska","14":"tag-moda-w-gdansku","15":"tag-modowe-trendy","16":"tag-motlawa","17":"tag-stroje-szlachty","18":"tag-suknie-francuskie","19":"tag-ubior-a-status","20":"tag-ubior-gdanszczanek","21":"tag-xvii-wiek","22":"tag-zastaw-mod","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","24":"motype-eternal","25":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/394"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4626"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4626\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4627,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4626\/revisions\/4627"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4626"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4626"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4626"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4626"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}