{"id":2763,"date":"2023-02-28T21:48:10","date_gmt":"2023-02-28T20:48:10","guid":{"rendered":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/?p=2763"},"modified":"2023-02-28T21:49:13","modified_gmt":"2023-02-28T20:49:13","slug":"matka-map-ksiezycowych-jedna-z-pierwszych-kobiet-w-astronomii-elzbieta-heweliusz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/eternal\/matka-map-ksiezycowych-jedna-z-pierwszych-kobiet-w-astronomii-elzbieta-heweliusz","title":{"rendered":"&#8222;Matka map ksi\u0119\u017cycowych&#8221;: jedna z pierwszych kobiet w astronomii &#8211; El\u017cbieta Heweliusz"},"content":{"rendered":"\n<p>El\u017cbieta Heweliusz jest uwa\u017cana za jedn\u0105 z pierwszych kobiet astronom\u00f3w. Nazywana jest &#8222;matk\u0105 map ksi\u0119\u017cycowych&#8221;. By\u0142a drug\u0105 \u017con\u0105 s\u0142ynnego astronoma Jana Heweliusza. Cho\u0107 dzi\u015b astrologia i horoskopy s\u0105 dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi nieszkodliw\u0105 rozrywk\u0105, kiedy\u015b nauka ta by\u0142a traktowana ca\u0142kiem powa\u017cnie &#8211; ka\u017cdy, niezale\u017cnie od statusu spo\u0142ecznego, chcia\u0142 pozna\u0107 sw\u00f3j los zapisany przez gwiazdy. Horoskopy mog\u0142y by\u0107 te\u017c narz\u0119dziem wielkiej polityki &#8211; dlatego w XVII wieku magnaci wymieniali si\u0119 nawzajem w listach horoskopy koronacyjne, kt\u00f3re jakoby mia\u0142y wskazywa\u0107 na najlepsze wyniki, pisze strona <a href=\"http:\/\/gdanskivchanka.eu\">gdanskivchanka.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a1b4248c5d25\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a1b4248c5d25\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/eternal\/matka-map-ksiezycowych-jedna-z-pierwszych-kobiet-w-astronomii-elzbieta-heweliusz\/#Rodzina\" >Rodzina<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/eternal\/matka-map-ksiezycowych-jedna-z-pierwszych-kobiet-w-astronomii-elzbieta-heweliusz\/#Pochodzenie_holenderskie\" >Pochodzenie holenderskie&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/eternal\/matka-map-ksiezycowych-jedna-z-pierwszych-kobiet-w-astronomii-elzbieta-heweliusz\/#Malzenstwo\" >Ma\u0142\u017ce\u0144stwo<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/eternal\/matka-map-ksiezycowych-jedna-z-pierwszych-kobiet-w-astronomii-elzbieta-heweliusz\/#Dzialalnosc\" >Dzia\u0142alno\u015b\u0107<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/eternal\/matka-map-ksiezycowych-jedna-z-pierwszych-kobiet-w-astronomii-elzbieta-heweliusz\/#%E2%80%9EMatka_map_ksiezycowych%E2%80%9D\" >&#8222;Matka map ksi\u0119\u017cycowych&#8221;<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rodzina\"><\/span>Rodzina<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>El\u017cbieta Koopman Heweliusz urodzi\u0142a si\u0119 17 stycznia 1647 r. w Gda\u0144sku w rodzinie kupieckiej. Jej rodzicami byli zamo\u017cny kupiec Nicholas Koopman (1601-1672) i Joanna Mennings (1602-1679).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dziewczyna zna\u0142a kilka j\u0119zyk\u00f3w i mia\u0142a szerokie zainteresowania naukowe. W dzieci\u0144stwie na ni\u0105 wp\u0142yn\u0119\u0142y prace s\u0142ynnego astronoma Jana Heweliusza. P\u00f3\u017aniej El\u017cbieta wysz\u0142a za niego za m\u0105\u017c w wieku 16 lat. Bezdzietny wdowiec mia\u0142 w\u00f3wczas 52 lata i dysponowa\u0142 najlepszym obserwatorium w Europie. Mieli kilkoro dzieci, ale tylko trzy c\u00f3rki wysz\u0142y za m\u0105\u017c. Niestety, \u017cadne z ich dzieci nie interesowa\u0142o si\u0119 astronomi\u0105 ani nauk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Ma\u0142\u017ce\u0144stwo m\u0142odej El\u017cbiety z Janem pozwoli\u0142o jej by\u0107 doskona\u0142\u0105 gospodyni\u0105 domow\u0105, a tak\u017ce rozwin\u0105\u0107 swoj\u0105 pasj\u0119 astronomiczn\u0105. Umia\u0142a obs\u0142ugiwa\u0107 instrumenty astronomiczne, pomaga\u0142a m\u0119\u017cowi w obserwacjach i prowadzeniu obserwatorium. Korespondowa\u0142a z uczonymi i w\u0142adcami w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim. El\u017cbieta prowadzi\u0142a obserwacje z astronomami, kt\u00f3rzy z zainteresowaniem odwiedzali ich pracowni\u0119. W\u015br\u00f3d nich byli John Flamsteed i Edmond Halley.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pochodzenie_holenderskie\"><\/span>Pochodzenie holenderskie&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Holenderskie s\u0142owo koopman oznacza dzi\u015b tak\u017ce kupca lub handlarza &#8211; Nicholas Koopman najwyra\u017aniej podda\u0142 si\u0119 swojemu losowi i swoim korzeniom. W konsekwencji wybra\u0142 t\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 w swoim \u017cyciu. W 1633 roku Nicholas o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Joann\u0105 Mennings, ale nie pozostali oni w rodzinnym Amsterdamie &#8211; po kr\u00f3tkim postoju w Hamburgu, Koopmanowie osiedlili si\u0119 na sta\u0142e w Gda\u0144sku w 1636 roku. Nicholas prowadzi\u0142 tu udane interesy, kt\u00f3re przynosi\u0142y mu spore zyski &#8211; by\u0142 te\u017c w\u0142a\u015bcicielem dw\u00f3ch okolicznych maj\u0105tk\u00f3w, w miejscowo\u015bciach Sulmin i Otomin, oraz pi\u0119knego ogrodu w pobli\u017cu Bramy G\u00f3rskiej.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"814\" height=\"710\" src=\"https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2764\" srcset=\"https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-9.png 814w, https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-9-300x262.png 300w, https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-9-768x670.png 768w, https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-9-696x607.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 814px) 100vw, 814px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>To w\u0142a\u015bnie w polskim mie\u015bcie, jedena\u015bcie lat po ich przybyciu nad rzek\u0119 Mot\u0142aw\u0119, urodzi\u0142a si\u0119 ich c\u00f3rka El\u017cbieta Katarzyna. Jak i inne dzieci zamo\u017cnych kupc\u00f3w i patrycjuszy, otrzyma\u0142a staranne wychowanie domowe. W domu, bo sale i korytarze uniwersyteckie by\u0142y jeszcze zamkni\u0119te dla kobiet.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Od najm\u0142odszych lat El\u017cbieta mia\u0142a niezwyk\u0142y g\u0142\u00f3d wiedzy, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 jej przez ca\u0142e \u017cycie. Nauczy\u0142a si\u0119 kilku j\u0119zyk\u00f3w, pozna\u0142a matematyk\u0119 i musia\u0142a pozna\u0107 przynajmniej podstawy astronomii, gdy\u017c w tak m\u0142odym wieku rozwin\u0119\u0142a g\u0142\u0119bok\u0105 fascynacj\u0119 gwiazdami i ch\u0119\u0107 odkrywania tajemnic nieba.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Malzenstwo\"><\/span>Ma\u0142\u017ce\u0144stwo<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>El\u017cbieta szybko zdoby\u0142a serce 52-letniego astronoma. M\u0142oda Koopman za wszelk\u0105 cen\u0119 chcia\u0142a zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119 starszego naukowca, aby m\u00f3c realizowa\u0107 swoj\u0105 pasj\u0119 w czasach, gdy kobiety nie mia\u0142y prawa wst\u0119pu na uniwersytety.<\/p>\n\n\n\n<p>Niezale\u017cnie od korzeni, ma\u0142\u017ce\u0144stwo El\u017cbiety i Jana okaza\u0142o si\u0119 niezwykle szcz\u0119\u015bliwe. \u015alub odby\u0142 si\u0119 3 lutego 1663 roku w ko\u015bciele \u015bw. Katarzyny. El\u017cbieta wykaza\u0142a si\u0119 zdolno\u015bciami handlowymi i skutecznie zarz\u0105dza\u0142a browarami oraz sprzeda\u017c\u0105 s\u0142ynnego piwa, kt\u00f3re oni sami warzyli.<\/p>\n\n\n\n<p>Zosta\u0142a ona r\u00f3wnie\u017c matk\u0105. Cho\u0107 jej d\u0142ugo oczekiwane pierwsze dziecko, kt\u00f3remu rodzice nadali imi\u0119 Johann Adeodatus (imi\u0119 Adeodatus oznacza po \u0142acinie &#8222;dar od Boga&#8221;), mia\u0142o zaledwie rok, El\u017cbieta by\u0142a w ci\u0105\u017cy jeszcze trzykrotnie. Za ka\u017cdym razem na \u015bwiat przychodzi\u0142y c\u00f3rki: Katarzyna El\u017cbieta (1666), Julianna Renata (1668) i Flora Konstancja (1672).<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-10-683x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2767\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Uczona by\u0142a prawdziw\u0105 partnerk\u0105 Heweliusza. Nazywa\u0142 j\u0105 w listach swoj\u0105 ukochan\u0105 towarzyszk\u0105, pozostawiaj\u0105c jej wolne r\u0119ce, by mog\u0142a zaj\u0105\u0107 si\u0119 domem, ma\u0142ym imperium browarniczym i wychowaniem c\u00f3rek. El\u017cbieta zajmowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce ogrodem. Jej znany m\u0105\u017c r\u00f3wnie\u017c lubi\u0142 ogrodnictwo &#8211; uprawia\u0142 je w domu w Korzennej Limonie, kt\u00f3ry przekaza\u0142 w prezencie kr\u00f3lowi Sobieskiemu.<\/p>\n\n\n\n<p>Jej energia ujawni\u0142a si\u0119 w pe\u0142ni we wrze\u015bniu 1679 roku, gdy wielki po\u017car strawi\u0142 obserwatorium. Rodzina Heweliusz\u00f3w szcz\u0119\u015bliwie sp\u0119dzi\u0142a t\u0119 noc w swojej posiad\u0142o\u015bci na wsi, ale ten cios by\u0142 wyj\u0105tkowo ci\u0119\u017cki dla 68-letniego naukowca. Gwiezdny Zamek zosta\u0142 odbudowany dzi\u0119ki El\u017cbiecie, kt\u00f3ra kierowa\u0142a odbudow\u0105 obserwatorium, odtworzeniem dokument\u00f3w i ponownym skompletowaniem instrument\u00f3w astronomicznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Robi\u0142a to jednak nie tylko dla swojego m\u0119\u017ca. Od samego pocz\u0105tku ich ma\u0142\u017ce\u0144stwa El\u017cbieta wspiera\u0142a Heweliusza jeszcze w jednej rzeczy, dlatego mo\u017ce by\u0107 dumna ze swojego miejsca w\u015br\u00f3d pierwszych kobiet astronom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dzialalnosc\"><\/span>Dzia\u0142alno\u015b\u0107<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pomimo tego, \u017ce nie mog\u0142a studiowa\u0107 na uniwersytecie, nauczy\u0142a si\u0119 kilku j\u0119zyk\u00f3w, matematyki i innych przedmiot\u00f3w, co pomog\u0142o jej w dalszym rozwoju. Heweliusz by\u0142 zaskoczony zdolno\u015bciami swojej m\u0142odej \u017cony &#8211; zw\u0142aszcza w zakresie matematyki &#8211; ale szybko je doceni\u0142, anga\u017cuj\u0105c m\u0142od\u0105 naukowczyni\u0119 w swoje badania.<\/p>\n\n\n\n<p>Kobieta nie tylko pomaga\u0142a m\u0119\u017cowi w jego obserwacjach, ale tak\u017ce bra\u0142a w nich czynny udzia\u0142. Sama korzysta\u0142a z instrument\u00f3w astronomicznych, a tak\u017ce wykonywa\u0142a obliczenia niezb\u0119dne do tworzenia tablic astronomicznych.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"999\" src=\"https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2770\" srcset=\"https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-11.png 800w, https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-11-240x300.png 240w, https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-11-768x959.png 768w, https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-11-696x869.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Jak przysta\u0142o na prawdziwego barokowego naukowca, El\u017cbieta prowadzi\u0142a bogat\u0105 korespondencj\u0119 z badaczami z innych kraj\u00f3w. M\u00f3wi\u0142a nie tylko po niemiecku, polsku, \u0142acinie i holendersku, ale tak\u017ce po angielsku &#8211; by\u0142a w bliskim kontakcie z astronomem Edmondem Halleyem, kt\u00f3ry przewidzia\u0142 powr\u00f3t komety nazwanej p\u00f3\u017aniej jego imieniem. Tak czy inaczej Halley osobi\u015bcie pozna\u0142 rodzin\u0119 Heweliusz\u00f3w &#8211; w 1679 roku zosta\u0142 wys\u0142any do Gda\u0144ska w imieniu Kr\u00f3lewskiego Naukowego Towarzystwa Anglii (do kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142 Heweliusz), aby skonfrontowa\u0107 pretensje uczonego dotycz\u0105ce jego pomiar\u00f3w i oblicze\u0144 gwiazd, kt\u00f3rych dokonywa\u0142 go\u0142ym okiem.<\/p>\n\n\n\n<p>Halley sp\u0119dzi\u0142 na ulicy Korzennej kilka tygodni, sprawdzaj\u0105c obserwacje Heweliusza i jego \u017cony za pomoc\u0105 instrument\u00f3w, kt\u00f3re okaza\u0142y si\u0119 absolutnie dok\u0142adne. Niekt\u00f3rzy historycy dopatruj\u0105 si\u0119 w znajomo\u015bci Halleya i El\u017cbiety oznak romansu (El\u017cbieta pisa\u0142a te\u017c do Halleya, prosz\u0105c go na przyk\u0142ad o kupienie i wys\u0142anie jej do Londynu jedwabnej sukni), ale wydaje si\u0119, \u017ce by\u0142a to jedynie serdeczna przyja\u017a\u0144 oparta na wsp\u00f3lnej pasji do astronomii.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EMatka_map_ksiezycowych%E2%80%9D\"><\/span>&#8222;Matka map ksi\u0119\u017cycowych&#8221;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po \u015bmierci m\u0119\u017ca w 1687 r. sama doko\u0144czy\u0142a dzie\u0142o Prodromus astronomiae, dokonuj\u0105c licznych poprawek. Wysy\u0142a\u0142a listy do Jana III Sobieskiego, podpisuj\u0105c si\u0119 &#8222;El\u017cbieta, wdowa po Heweliuszu&#8221;. Kr\u00f3l na wie\u015b\u0107 o jego \u015bmierci wys\u0142a\u0142 list kondolencyjny i pozostawi\u0142 jej pensj\u0119, aby mog\u0142a doko\u0144czy\u0107 dzie\u0142o wielkiego astronoma.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"888\" height=\"635\" src=\"https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2773\" srcset=\"https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-12.png 888w, https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-12-300x215.png 300w, https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-12-768x549.png 768w, https:\/\/cdn.gdanskivchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/46\/2023\/02\/image-12-696x498.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 888px) 100vw, 888px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Dzi\u0119ki hojnemu wsparciu uko\u0144czy\u0142a takie prace jak: Prodromus astronomiae &#8211; ich wsp\u00f3lnie opracowany katalog zawieraj\u0105cy 1564 gwiazdy i ich po\u0142o\u017cenia. Dzie\u0142o sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci: przedmowy, katalogu gwiazd i atlasu gwiazdozbior\u00f3w. Poda\u0142a przyk\u0142ady, jak Jan Heweliusz u\u017cywa\u0142 sekstantu i kwadrantu do obliczania d\u0142ugo\u015bci i szeroko\u015bci ka\u017cdej gwiazdy. Catalogus Stellarum (gwiezdny katalog) sk\u0142ada si\u0119 ze 183 kart, gwiazdy u\u0142o\u017cone s\u0105 w porz\u0105dku alfabetycznym gwiazdozbior\u00f3w, zawieraj\u0105 numery, rozmiary i pozycje gwiazd wed\u0142ug du\u0144skiego astronoma Tycho Brahego i samego Jana Heweliusza. Dane zawarte w katalogu by\u0142y podstaw\u0105 do tworzenia globus\u00f3w niebieskich na pocz\u0105tku XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n<p>El\u017cbieta Gaweliusz prze\u017cy\u0142a swojego m\u0119\u017ca o 6 lat i zosta\u0142a pochowana obok niego w ko\u015bciele ewangelickim, kt\u00f3ry obecnie jest ko\u015bcio\u0142em \u015bw. Katarzyny w Gda\u0144sku. Decyzj\u0105 Mi\u0119dzynarodowej Unii Astronomicznej jeden z krater\u00f3w na planecie Wenus zosta\u0142 nazwany Corpman na cze\u015b\u0107 El\u017cbiety Koopman. Upami\u0119tnia j\u0105 tak\u017ce <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Planetoida\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">planetoida<\/a> <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/(12625)_Koopman\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Koopman<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El\u017cbieta Heweliusz jest uwa\u017cana za jedn\u0105 z pierwszych kobiet astronom\u00f3w. Nazywana jest &#8222;matk\u0105 map ksi\u0119\u017cycowych&#8221;. By\u0142a drug\u0105 \u017con\u0105 s\u0142ynnego astronoma Jana Heweliusza. Cho\u0107 dzi\u015b astrologia i horoskopy s\u0105 dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi nieszkodliw\u0105 rozrywk\u0105, kiedy\u015b nauka ta by\u0142a traktowana ca\u0142kiem powa\u017cnie &#8211; ka\u017cdy, niezale\u017cnie od statusu spo\u0142ecznego, chcia\u0142 pozna\u0107 sw\u00f3j los zapisany przez gwiazdy. Horoskopy mog\u0142y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":273,"featured_media":2419,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1031],"tags":[1310,1311,1314,1318,1308,1313,1315,1286,1309,1317,1316,1312,1307,1287,1300],"motype":[1042],"moformat":[127],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-2763","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-zycie-na-swiecie","8":"tag-elzbieta-heweliusz","9":"tag-elzbieta-koopman-heweliusz","10":"tag-historia-astronomii","11":"tag-historia-kobiet-w-nauce","12":"tag-jedna-z-pierwszych-kobiet-w-astronomii","13":"tag-kobiety-w-astronomii","14":"tag-kobiety-w-nauce","15":"tag-kobiety-z-gdanska","16":"tag-matka-map-ksiezycowych","17":"tag-naukowcow-z-gdanska","18":"tag-odkrycia-naukowe","19":"tag-pochodzenie-holenderskie","20":"tag-sekrety-dlugowiecznosci-u-kobiet","21":"tag-znane-kobiety","22":"tag-znane-kobiety-w-historii-gdanska","23":"motype-eternal","24":"moformat-longrid-korotka","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/273"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2763"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2763\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2776,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2763\/revisions\/2776"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2763"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2763"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2763"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskivchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}